Veel idealen maar weinig goesting

Beste leden, collega’s,

Zoals jullie ongetwijfeld al gehoord hebben, staat verduurzamen de komende jaren hoog op de agenda. Het is een containerbegrip dat de afgelopen jaren, soms terecht soms niet, wordt gebruikt om onze planeet te redden en Europa CO₂-neutraal te maken tegen 2050. Toch is het eigenlijk niets nieuws: het draait nog steeds om goed ondernemerschap. Wie in onze sector niet nadenkt over hoe je met zo min mogelijk input zoveel mogelijk output kunt behalen, zal op den duur niet overleven. De concurrentie is groot, en uiteindelijk draait het altijd om waardecreatie: of die nu in euro’s, eigendom, welzijn of sociaal kapitaal wordt uitgedrukt.

En natuurlijk is er Europa om hiervan een verhaal te maken met uitgebreide rapportering en controle. We moeten immers iets in handen hebben om te meten of we op de goede weg zijn en de doelstellingen halen. Ik twijfel niet aan de bereidwilligheid van land- en tuinbouwers om hieraan mee te werken. Duurzaamheid raakt immers vaak direct de kostprijs van het productieproces. En wie wil die nu niet verlagen, meermaals door te investeren en op de lange termijn te denken?

Velen onder jullie hebben al stappen gezet: zonnepanelen met batterijopslag, zuinigere machines, niet-kerende bodembewerking om maar een paar voorbeelden te noemen. Maar er zullen ook maatregelen komen die weliswaar goed zijn voor planeet en omgeving, maar die in plaats van opbrengen juist kosten met zich meebrengen of een moeilijk meetbaar voordeel hebben. En op dat vlak wordt duurzaamheid voor ondernemers een lastig verhaal. Geef toe: als je de consument een duurzaam voorstel doet waar hij zelf geen nadeel van ondervindt, zegt iedereen volmondig ‘ja’.

Daarom is het cruciaal dat bij elke onderhandeling, op welk niveau dan ook, niet alleen de economische, maar ook de sociale impact van de voorgestelde eisen wordt meegenomen. Nu zien we nog te vaak dat dit onderbelicht blijft, terwijl het juist het meest belangrijke punt is om draagvlak te creëren. Ondernemen kan uit liefde voor het vak of uit overtuiging zijn, maar de drijfveer is altijd waarde creëren. En dat mag geen taboe zijn in de discussie.

Meestal is dat in het begin van onderhandelingen geen punt, maar wel als het gaat om de gedetailleerde uitvoering van genomen beslissingen. Wie betaalt de rekening? Het antwoord luidt vaak ‘de consument’ die vooral veel idealen maar weinig goesting heeft om de meerwaarde te betalen. En we zien het al gebeuren: een deel van de kosten wordt doorgeschoven naar de boeren, zowel aan de kant van afnemers als van leveranciers die de meerkosten kunnen door rekenen.

Daarom pleit het ABS ervoor om via een onafhankelijke instelling, die beschikt over de nodige cijfers, een correcte doorrekening te maken van de te nemen beslissingen. Niet alleen voor wetgeving, maar ook voor bijvoorbeeld lastenboeken. Iedereen is voor een leefbare planeet en een gezonde omgeving, maar we moeten wel oppassen dat we niet in eigen voet schieten. We zijn altijd voorlopers geweest, maar we krijgen geen tweede kans: het moet ook economisch werken.