Update impactscoretool, IMPACT en depositietrendtool
Het is een beproefde techniek van het departement Omgeving om zware en ingrijpende wijzigingen als een fait divers aan te kondigen vlak voor een verlengd weekend. Want alhoewel het een “update” betreft en deze update voortkomt uit het stikstofdecreet, kunnen de gevolgen best wel ingrijpend zijn, niet alleen voor wie nu in een vergunningsprocedure zit.
Wat is er gewijzigd:
• Nieuwe VLOPS26-achtergrondkaart: De achtergrond-depositiekaart in de impactscoretool en IMPACT is geüpdatet naar VLOPS26. Deze rekent met recentere emissiegegevens uit 2024 (in plaats van 2023 in VLOPS25). Het meteorologische referentiejaar blijft wel vaststaan op 2017.
• Actualisatie Kritische Depositiewaarden (KDW): De kaartlagen voor actuele habitats (versie 2025) en tot doel gestelde habitats onder passend beheer (juni 2026) zijn vernieuwd. Hierdoor zijn ook de officiële overschrijdingskaarten voor vermesting en verzuring aangepast.
• Aanpassing modellering open/natuurlijk geventileerde stallen: Op basis van een validatiestudie van VITO moeten open stallen (zoals melkveestallen) voortaan als lijnbronnen in plaats van puntbronnen worden ingetekend in het IFDM-model. Oude scenario's die nog puntbronnen gebruiken, geven een foutmelding en moeten handmatig worden aangepast om opnieuw te kunnen rekenen.
• Vaste receptorhoogte in IMPACT: De hoogte voor berekeningen in IMPACT wordt nu automatisch vastgezet op 1,5 meter (of 4 meter bij een VLOPS-koppeling) en kan niet meer handmatig gewijzigd worden
Daarnaast zijn ook de rekenregels voor stookinstallaties gewijzigd.
Gevolgen voor de omgevingsvergunningen
De vergunningverlenende overheid is wettelijk verplicht om te beslissen op basis van de meest actuele tools. Bij de beslissing over lopende vergunningsaanvragen moet de vergunningverlenende overheid rekening houden met de laatst beschikbare versie van de impactscoretool, om te voldoen aan de vereisten van artikel 3 van het Stikstofdecreet. In de lopende vergunningsaanvragen zal er dus nagegaan moeten worden of de berekende impactscore nog wel correct is.
Er is geen enkele vorm van overgangsperiode. Stijgt een bedrijf door de nieuwe rekenmethode of gewijzigde kaarten boven de kritieke drempel van 0,025% impactscore uit, dan is plots een passende beoordeling vereist. Dit betekent vooral extra onvoorziene kosten met zich mee en kan het project flink duurder maken. Dit brengt extra administratieve kosten, langere procedures en strengere emissiereducties met zich mee.
Wispelturigheid en duurzaamheid gaan niet hand in hand
Het Algemeen Boerensyndicaat vraagt zich luidop af of het nu echt een doelstelling is, Vlaams én Europees, om elke Vlaamse landbouwer en bij uitbreiding elk bedrijf dat iets uitstoot veroorzaakt de deuren te laten sluiten of naar het buitenland te verjagen. Op deze manier zijn we alleszins op de goede weg. Een vergunning aanvragen mag geen spel zijn waarbij op elk moment de regels gewijzigd kunnen worden en je zelfs aan de meet nog niet zeker bent dat je geen verlengingen moet spelen en opnieuw aan de start moet passeren.
Deze wispelturigheid staat bovendien elke duurzame vooruitgang in de weg. Wie denkt aan het verduurzamen van zijn bedrijf of aan een overname, heeft behoefte aan duidelijkheid op langere termijn. Deze eenzijdige aanpassingen aan de impactscoretool en de depositietool slopen het investeringsvertrouwen van de Vlaamse bedrijven en in het bijzonder dan de landbouwbedrijven.
Het geld dat aan al deze, eigenlijk overbodige regelneverij verspild wordt, kan niet meer ingezet worden op het bedrijf voor echte verduurzaming en gaat ten koste van de leefbaarheid van de dierlijke sectoren. Het stikstof- en emissie beleid was al een motor op een verregaande schaalvergroting en op deze manier wordt dit nog verder aangejaagd.
Dit gaat niet enkel voor de landbouw op. Dit treft elk Vlaams bedrijf die iets maakt en daarbij onvermijdelijk uitstoot veroorzaakt. De Vlaamse regering zoekt een uitweg uit een financiële crisis, maar terzelfdertijd fnuikt een eigen overheidsdienst het investeringsklimaat.
Niemand vraagt zich af of we ons de luxe van het streven naar quasi onhaalbare wensnatuur nog langer kunnen permitteren. Moeten we niet streven naar een duurzame natuur die ook zonder massale financiële inputs en allerlei ingrepen met onzekere uitkomst, kan blijven bestaan in een veranderende wereld? Dat vergt moed en het verlaten van een pad dat decennia geleden ingezet is. Wie nu zegt dat dit waanzin is en dat hierdoor niks meer moet, is fout. Ook een dergelijk beleid zal inspanningen kosten. Al zullen deze inspanningen wel iets opleveren zonder dat het een gans land plat legt of verzinkt in juridische veldslagen.

Opmerkingen